Vaart maken met investeringplan ‘schoon en zuinig’

Vanwege de dreigende depressie is iedereen op zoek naar zinvolle manieren om de economie te stimuleren. Werknemers en werkgevers zijn het er over eens dat hier een rol ligt voorde overheid. Die moet overheidsinvesteringen naar voren halen, investeringsrisico’s van bedrijven verminderen en minder barrières opwerpen. In navolging van Obama bepleiten milieubeweging en kamerleden een Green New Deal: een investeringsimpuls in de economie in een innovatieve en duurzame richting. Door de kredietcrisis zal de klimaatcrisisniet verdwijnen, dus is het onverstandig om de economie te stimuleren door milieuambities te schrappen.

Zoek liever naar oplossingen die voor beide problemen gunstig uitpakken.Topambtenaren werken aan lijstjes met creatieve ideeën (ophet moment van schrijven van deze column zijn de kabinetsplannen nog ongewis; red.). Gemeenten willen bouwprojecten naar voren halen. Economen waarschuwen voor overheidsinvesteringen die we oorspronkelijk niet van plan waren te doen, die weinig bijdragen aan welvaart (en milieu), maar vooral naar voren worden gebracht omdat ze werk opleveren.De wensenlijstjes lijken nogal toevallig. Een systematische aanpak ontbreekt. Wat voor langetermijnvisie zit er achter de voorstellen? Sluiten die aan bij de maatschappelijke doelen die in het regeerakkoord zijn geformuleerd?

Ik zou zeggen: kijk eerst of het streven naar een innovatieve, concurrerende en duurzame economie door de crisis in het gedrang komt. Wat voor private en publieke investeringen waren daar eigenlijk voor nodig? Komen noodzakelijke private investeringen in bijvoorbeeld R&D en energiebesparingd oor de crisis te vervallen? Kan de overheid hier met kredietgaranties wat aan doen? Of met voorfinanciering, van bijvoorbeeld rendabele woningisolatie? Welke publieke investeringen in bijvoorbeeld onderwijs en infrastructuur waren voor de kabinetsdoelen nodig? Kunnen die investeringen naar voren worden gehaald, omdat de rente nu laag is en er voldoende spaargeld op zoek lijkt naar een veilige belegging? Het gaat er niet om nieuwe investeringsdoelen te bedenken en daarvoor geld te lenen, want leningen moeten later weer worden terugbetaald. Beter is het om in de tijd te schuiven met bestaande investeringsplannen: nu wat meer investeren(tegen een lage rente), en later minder. Dat kan, wanneer voor de verschillende beleidsdoelen duidelijke investeringsplannen bestaan. Voor investeringen in wegen en dijken lijkt dat allemaal prima geregeld: deze meerjareninvesteringsplannen zijn beschikbaar.

Maar waar zijn de investeringsplannen die horen bij de kabinetsprogramma’s voor een ‘Schoon en zuinig’ of een ‘Mooi’ Nederland? Die blijken er niet te zijn. Die programma’s zijn meer visie dan plan. Investeringen door de overheid zijn nog amper voorzien. En dan wordt het moeilijkinvesteringen naar voren te halen. Mijn advies: maak metspoed concreet wat je over twintig of dertig jaar wil bereiken op het gebied van energie en bescherming van het cultuurlandschap,maak het bijbehorende meerjareninvesteringsplan en kijk hoe er gezien de crisis nu geschoven moet worden in de tijd of tussen private en publieke risico’s.

DELEN